Kayışlar

ENDÜSTRİYEL KAYIŞLAR ( GÜÇ AKTARMA  ORGANLARI)

          Kayış kasnak mekanizmaları bir milden diğer bir mile güç aktarmak için kullanılan makine elemanlarıdır. Bu mekanizmalar iki mil üzerine bağlı kasnaklar ile bunlar üzerine sarılan bükülebilir elastik bir elemandan yani kayıştan meydana gelirler. Güç iletimi kuvvet bağı veya şekil bağı ile gerçekleştirilir.

Esnek bir yapıya sahip olan kayışlar güç aktarımının yanı sıra hız düşürücü, darbe sönümleyici ve aşırı yükleri dengeleyici etkileri de olan makine elemanlarıdır. Zincirlerle karşılaştırıldığında maddi açıdan da daha hesaplı çözümlerdir. Kayışın kaymaması ve kopmaması sağlıklı çalışma için temel koşullardır.

 

KAYIŞ KASNAK MEKANİZMALARI

Kayış-kasnak mekanizmaları şu üç gruba ayrılmaktadır:

  • Düz kayış mekanizmaları
  • V kayış mekanizmaları
  • Dişli kayış mekanizmaları
  •  

DÜZ KAYIŞ MEKANİZMALARI

       Silindirik kasnaklar üzerinde çalışmak için tasarlanmış ince ve düz bant şeklindeki kayışlar bu kategoriye girer. Büyük kuvvetlerin iletilmesinde, eksenler arası mesafenin büyük olması durumunda ve yüksek hızlarda düz mekanizmalar kullanılır.

       Düz kayışlar, düşük maliyetli ve esnek olmalarıyla diğer tiplere göre daha fazla tercih edilen ürünlerdir.

      Düz kayış-kasnak mekanizmalarında kullanılan ürün tipleri ise şunlardır:

  • Kösele kayışlar
  • Kauçuk düz kayışlar
  • Balata düz kayışlar
  • Naylon takviyeli kayışlar
  •  

DİŞLİ KAYIŞ MEKANİZMALARI

Dişli kayışlarda güç iletimi şekil bağı ile sağlanır. Dişli kayışlar ile kasnaklar arasında kayma meydana gelmez. Bu dişlilere bir nevi elastik malzemeden yapılmış zincir mekanizması da demek mümkündür. Dişli zincirlere yakın güç kapasitesi ile düz kayışların yüksek hız karakteristiğine sahip bir ürün türü olarak öne çıkmaktadır.

 

V KAYIŞ MEKANİZMALARI

             V kayışlar en sık kullanılan türlerdendir. Kayışlar ve kasnaklar standart ölçüde üretilmektedir. Çok geniş bir güç aralığında kullanılabilmektedirler. Mekanizmaları, üzerine iki veya daha çok V yivi açılmış kasnağa sarılan trapez kesitli, esnek ve sonsuz bir birleşimden teşkil edilmektedir. V kayışlar ile kasnaklar arasındaki sürtünme bağı kayışın yan yüzeylerinin kama etkisi ile elde edilir. V kayışlar kendi içlerinde de farklı sınıflara ayrılmaktadır.

Ülkemizde bu alanda üretim yapan pek çok firma olduğu gibi dünya çapındaki üreticilerin ürünlerini de bulmak mümkün olmaktadır.

 

V KAYIŞI TARİHİ GELİŞİMİ

            V kayışına benzer halatların kullanımı çok eskilere gitmektedir. Kaldırma amaçlı kurulan mekenizmalarda kullanılan kendir halatlarının zamanla şekil değişimine uğrayarak konikleştiği ve buna rağmen yükleri taşıyabildiği gözlendi. Fakat kendirin ve daha sonra bez ve kauçuktan yapılan kayışların kasnak tabanına oturması bir türlü önlenemediği için bugünkü anlamda V kayışlarının imali ancak 20. asırda mümkün oldu.

         Birinci Dünya savaşı sonunda artan taşıyıcı elaman ihtiyacına binaen V kayışı yeniden ele alındı. Bir dizi denemelerden sonra V Kayışı yani paralel olmayan yanakları ile güç taşıyıcı eleman bugünkü şeklini aldı. Yapılan denemelerde kayış kasnağın etrafında dönerken kasnak çapına orantılı olarak değişen 39 -40 derecelik yanak açısı bulundu. Bu kayışlar birisi yumuşak diğeri dayanıklı iki malzemeden yapılmıştır. Kasnakla sürtünen yüzeyi kromlu kösele, onun üstüne dayanıklı tabakayı oluşturmak için kordlu polyester konulur. Ortamın etkisinden korumak için genellikle kauçuklu bezle kaplanır.

         V kayış mekanizmaları diğer güç iletimi elemanlarına göre, esneklikleri, geniş hız değişim oranları, dişli çark mekanizmalarına oranla, düşük maliyet ve bakım masrafları gibi özelliklerinden dolayı uzun zamandan beri, değirmenlerde, taşıtlarda, tekstil fabrikaları, korozif ortamlar vb. alanlarda oldukça geniş kullanıma sahiptir.

        V kayışları düz kayışların aksine kısa mesafelerde kullanılır. V Kayışı ile iletimde büyük sürtünme kuvvetleri oluşur. Kayış kaynak üzerindeki kanallara oturduğundan kayışın kasnak üzerindeki kayması azdır. Kayışın eni dar olduğundan kasnak üzerinde birkaç kayış gerdirmek mümkündür

V kayışları standarttır. TS standardına göre normal V kayışları (TS 198/1, DIN 2215) ve dar V kayışları (TS 198/4, DIN 7753) olmak üzere ikiye ayrılır. Dar V kayışlarının ISO standardına göre SPZ, SPA, SPB ve SPC çeşitleri vardır. V kayışlarının kesitini, b genişliği, h yüksekliği ve imalat açısı tayin etmektedir. İmalat açısı 350-390 ±1 arasında değişmektedir.

 

ÖZEL V KAYIŞI KULLANIMLARI

          V kayışlarının özel bir hâli de birden fazla V kayışının mafsallı olarak birbirine bağlanmasıdır. Çalışma yerine göre bazı bölümleri çıkartılarak uzunluğu ayarlanabilir. Bu da montajı kolaylaştırmaktadır. Bundan başka varyatörlerde kullanılan genel V kayışları, çift taraflı V kayışları, çok profilli (tırtıllı) V kayışları, çok kanallı (birleştirilmiş) V kayışları da piyasada kullanılmaktadır.

Genelde kasnaklar GG-15 ve GG-20’den yapılır. Milin kasnağa geçen kısmına göbek, kayışın kasnağa temas eden kısmına ispit, göbekle ispit arasında kalan kısma ise gövde denir. Gövdeler dolu ya da kollu olarak yapılır.

Görünüm: Liste Tablo
Göster:
Delikli Kayışlar

Delikli Kayışlar

Taşıma ve güç aktarımı yapan makinelerde kayışı takmak için sistemin mevcut parçalarının sökülmesini...
Kanallı  Kayışlar

Kanallı Kayışlar

Kanallı V-Kayışları, tahrik elemanlarının teknolojik olarak geliştirilmesinin bir sonucudur. Bu kayı...

V Kayışları

Kauçuk gövde içerisine polyester kordlar ilave edilerek üzeri sentetik bezle kaplanan; hafif, orta v...
Varyatör Kayışları

Varyatör Kayışları

Varyatör kayışları, değişken hızlı kayışlar olup variomatik ve varyatör  tahrik sistemleri için...

Zaman Kayışları

Poliüretan dış kaplama ve mukavemet elemanları olarak çelik ve kevlar kordları bir araya getirilerek...